Renk Seçimi
+ + + + + + + + + + + + + + X

Tekerlemeler ve Tekerlemelerin Özellikleri

Konusu 'Türkçe & Dilbilgisi & İmla Kuralları' forumundadır ve ZeyNoO tarafından 25 Ocak 2010 başlatılmıştır.

        
  1. ZeyNoO

    ZeyNoO ٠•●♥ KuŞ YüreKLi ♥●•٠ Vip Üye

    Katılım:
    5 Ağustos 2008
    Mesajlar:
    57.475
    Beğenileri:
    3.089
    Ödül Puanları:
    12.080
    Cinsiyet:
    Bayan
    Meslek:
    Muhasebe
    Yer:
    ❤ Şehr-i İstanbul ❤
    Tekerleme nedir? Tekerleme Özellikleri. Tekerleme Örnekleri
    Sözlüklerde "ağızda yuvarlanan söz, saçma sapan söz, eşsesli kelimelerle kurulu konuşma" anlamlarına gelen tekerleme masal, öykü, bilmece, halk tiyatrosu gibi bazı edebi türler içinde veya bağımsız olarak söylenen ölçülü ve kafiyeli sözlerdir.

    Çokluk çocuk folklorunda hoşça vakit geçirmek, konuşma kabiliyeti kazanmak, oyunlarda eş ve ebe seçmek için bu yola başvurulur. Masal tekerlemesi, oyun tekerlemesi gibi adlar alırlar. En çok çocuk oyunlarında, masalların baş, orta ve sonunda söylenirler. Yöreye göre değişik isimle de söylenirler. Doğu Anadolu'da döşeme, Güney Anadolu'da sayışma denir. Karagöz ve ortaoyununda muhavere, çocuk oyununda ebe, çıkarmada ise sayışma diyebiliriz. Türk edebiyatında ilk tekerleme örneklerine XI. yüzyıldan itibaren rastlanır. Divanü Lügati't Türk'te bazı tekerlemeler yer alır.

    Âşık fasıllarında Tekerleme (Tekellüm):
    Âşık fasıllarında, saz şairlerinin yaptıkları şiir yarışmaları halk dilinde tekerleme, âşıklar arasında tekellüm olarak adlandırılır. Bu tür şiirler ya söylenmesi zor sözcüklerden meydana getirilir ya da darayak şeklindedir. Ayak daraldıkça kafiye bulmak zorlaşır. Âşıklardan biri fasıl aralarında tekerlemeye başlar ve yeni bir ayak açar.

    Örnek Tekerleme (Tekellüm):

    Aceb ahîr-zaman oldu gaziler
    Büyük küçük birbirini beğenmez
    Her mü'min münâfık cennet arzular
    Tanrı nasib ettiğini beğenmez

    Kediler köpekler ile savaşır
    Miçik deyu çarşı çarşı dolaşır
    Mekbeti'si ehl-i ırz'a ulaşır
    Orospular kendi erin beğenmez

    Teklif ister bülbül güle konmağa
    Pervaneler düşüp şem'a yağmağa
    Oğlancıklar iştahından binmeğe
    Doru ister atın kır'ın beğenmez

    Babası anası koyun güttüren
    Dağ başında kavalını öttüren
    Kazma ile başın tıraş ettiren
    Âhır-kar ayak berberin beğenmez

    Ot kökü balta sapının eğrisi
    Yine gitmez yüreğimin ağrısı
    Sofuluk satar bazı eşek uğrısı
    Aşıkların aşk eserin beğenmez

    Marifette kâmil olan yiğitler
    Mağrur olmaz kendi nefsin öğütler
    İl içinde bilip gören şâkirtler
    Üstâdın daha pîrin beğenmez

    Er olmaz kalbinde tutan gûmanı
    İsterse dolaşsun Hind'i Yemen'i
    Der Kâtibî bizi beğenmeyeni
    Deli gönül beğen derim beğenmez (Kâtibî)
     
  2. Hazangülü

    Hazangülü Forum Onuru

    Katılım:
    7 Haziran 2006
    Mesajlar:
    9.965
    Beğenileri:
    60
    Ödül Puanları:
    4.480
    TEKİR
    Bir iki tombul tekir
    Camdan bakar
    Başına takar
    Hop hop, altın top

    MISTIK
    Mustafa, Mıstık,
    Arabaya kıstık,
    Üç mum yaktık,
    Seyrine baktık.

    LEYLEK
    Leylek leylek havada,
    Yumurtası tavada,
    Gel bizim hayata,
    Hayat kapısı kitli,
    Leyleğin başı bitli.

    KUZU
    Kuzu kuzu me
    Bin tepeme
    Haydi gidelim
    Ayşe teyzeme.

    YAĞMUR
    Yağ yağ yağmur,
    Teknede hamur,
    Bahçede çamur,
    Ver Allah'ım ver,
    Sicim gibi yağmur.

    KARGA
    Karga karga "gak" dedi,
    "Çık şu dala bak" dedi,
    Karga seni tutarım,
    Kanadını yolarım.

    PORTAKAL
    Portakalı soydum,
    Başucuma koydum.
    Ben bir yalan uydurdum,
    Duma duma dum.
    Duma duma dum.
    Öğretmeni kandırdım,
    Kandırdım. OYUN
    Oooo.....
    İğne battı,
    Canımı yaktı,
    Tombul kuş Arabaya koş.
    Arabanın tekeri,
    İstanbul'un şekeri.
    Hop Hop altın top,
    Bundan başka oyun yok.

    HANIM KIZI
    Çan çan çikolata,
    Hani bize limonata?
    Limonata bitti,
    Hanım kızı gitti.
    Nereye gitti?
    İstanbul'a gitti.
    İstanbul'da ne yapacak?
    Terlik pabuç alacak.
    Terliği pabucu ne yapacak?
    Düğünlerde,
    Şıngır mıngır oynayacak.

    KEÇİLER

    Ayşe Hanımın keçileri,
    Hop hop hopluyor,
    Arpa, saman istiyor,
    Arpa, saman yok,
    Kilimcide çok.
    Kilimci kilim dokur,
    İçinde bülbül okur.
    İki kardeşim olsa,
    Biri ay, biri yıldız,
    Biri oğlan, biri kız,
    Hop çikolata çikolata,
    Akşam yedim salata,
    Seni gidi kerata.

    SINIFLAR
    Mini mini birler,
    Çalışkandır ikiler,
    Mavi gözlü üçler,
    Dayak yiyen dörtler,
    Misafirdir beşler,
    Altılar, altınımı çaldılar,
    Yediler, yemeğimi yediler,
    Sekizler, semizdirler,
    Dokuzlar, doktor oldu,
    Onlar bizi okuttu.

    EBE
    Ebe ebe gel bize
    Uzaktan vur elimize
    Eğer vuramazsan
    Ebesin ebe
    Bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi,
    Bunu sana kim dedi?
    Diyen dedi on yedi
    Yağlı böreği kim yedi?

    TAVUK
    Pazara gidelim,
    Bir tavuk alalım,
    Pazara gidip,
    Bir tavuk alıp ne yapalım?
    Gıt gıdak diyelim.
    Happur huppur,
    Happur, huppur yiyelim.

    TOP
    Bir iki üç
    Söylemesi güç
    Sana verdim bir elma
    Adını koydum Fatma
    Hop hop hop
    Bir büyük altın top

    DEDE
    Altı kere altı otuz altı
    Dedemin sakalı yolda kaldı
    Sakalını aldı dereye attı
    Dedem sakalsız kaldı EV
    Evli evine
    Köylü köyüne
    Evi olmayan
    Sıçan deliğine

    İĞNE
    Ooooo
    İğne iplik
    Derme diplik
    Çelik çubuk
    Sen çık.

    NACAK
    Nacak sapına
    İki kes
    Bir sana
    Biri de bana

    HEDİYE
    Kızın adı Hediye
    Ekmek vermez kediye
    Kedi gider Kadıya
    Kadının kapısı kitli
    Hediyenin başı bitli

    EL EL EPENEK

    El el epenek
    Elden düşen kepenek
    Kepeneğin yarısı
    Keloğlan'ın karısı

    KARNIM AÇ
    Karnım aç
    Karnına kapak aç
    Değirmene kaç
    Değirmenin kapısı kitli
    Heybaşı bitli

    DEĞİRMEN
    Değirmene girdi köpek
    Değirmenci vurdu kötek
    Geldi yedi köpek
    Hem kötek
    Hem yedi köpek

    ALİ DAYI

    Ali dayının keçileri
    Kıyır kıyır kişniyor
    Arpa saman istiyor
    Arpa saman yok
    Kilimcide çok
    Kilimci kilim dokur

    ÇARŞI
    Çarşıya gittim
    Eve geldim hanım yok
    Bebek ağlar beşik yok
    Çorba taşar kaşık yok
    Ali baba öldü tabut yok

    HAKKI

    Hakkı hakkının hakkını yemiş.
    Hakkı Hakkı'dan hakkını istemiş.
    Hakkı Hakkıya hakkını vermeyince
    Hakkı da Hakkı'nın hakkından gelmiş.

    HASAN
    Hasan Hasan
    Helvaya basan
    Kapıyı kıran
    Kızı kaçıran
     
  3. Hazangülü

    Hazangülü Forum Onuru

    Katılım:
    7 Haziran 2006
    Mesajlar:
    9.965
    Beğenileri:
    60
    Ödül Puanları:
    4.480
    KÜÇÜK DOSTUM
    Küçük dostum gelsene
    Ellerini versene
    Ellerimizle şap şap
    Ayaklarımızla rap rap
    Bir şöyle, bir böyle
    Dans edelim seninle.

    ELLERİM PARMAKLARIM

    Sağ elimde beş parmak,
    Sol elimde beş parmak
    Say bak, say bak, say bak.
    Hepsi eder on parmak.
    Sen de istersen saymak
    Say bak, say bak, say bak.
    Hepsi eder on parmak.

    ALİ
    Ali baksa dum dum
    Sakalına kondum
    Beş para buldum
    Cebime koydum

    KUZU
    Kuzu kuzu mee
    Bin tepeme
    Haydi gidelim
    Hacı dedeme
    Hacı dedem hasta
    Mendili bohça
    Kendisi hoca

    KOMŞU, KOMŞU
    -Komşu, komşu !
    -Hu, hu!
    -Oğlun geldi mi?
    -Geldi
    -Ne getirdi?
    -İnci, boncuk.
    -Kime, kime?
    -Sana, bana.
    -Başka kime?
    -Kara kediye
    -Kara kedi nerede?
    -Ağaca çıktı
    -Ağaç nerede?
    -Balta kesti
    -Balta nerede?
    -Suya düştü.
    -Su nerede?
    -İnek içti.
    -İnek nerede?
    -Dağa kaçtı.
    -Dağ nerede?
    -Yandı, bitti kül oldu

    TAVŞAN
    Kapıdan tavşan geçti mi?
    Geçti
    Tuttun mu?
    Tuttum
    Kestin mi?
    Kestim
    Tuzladım mı?
    Tuzladım
    Pişirdin mi?
    Pişirdim
    Bana ayırdın mı?
    Ayırdım
    Hangi dolaba koydun?
    Çık çık dolaba koydum
    Haydi, al getir
    Getiremem
    Neden getiremezsin?
    Kara kediler yemiş.
    Vay vay, miyav

    NEREDEN GELİRSİN?
    Nerden gelirsin?
    Zikzak kalesinden.
    Ne gezersin?
    Açlık belasından.
    Nerde yattın?
    Beyin konağında.
    Altına ne serdiler?
    Perde.
    Desene kupkuru yerde.
    Bıyıkların neden yağ oldu?
    Bıldırcın eti yedim.
    Bıldırcın yağlı mıydı?
    Gökte uçarken gördüm.
    Saçların neden ağardı?
    Değirmenden geldim.
    Değirmen dönüyor mu?
    Zımbırtısını duydum.
    Ayakların neden ıslandı?
    Çaydan geçtim.
    Çay derin miydi?
    Köprüyü dolaştım,
    İşte geldim sana ulaştım.
    CAM
    Bir cam
    İki cam
    Üç cam
    Dört cam
    Beş cam
    Altı cam
    Yedi cam
    Sekiz cam
    Dokuz cam
    On cam
    Bu da benim amcam.

    Eveleme develeme
    Evvel altı elma yedi
    Seren sekiz serçe dokuz
    Tarmanın topu kara
    A devenin çatı kara

    EBE
    Ebe ebe nerede
    Su doldurur derede
    Dere boyu çalılık
    Derede olur balık
    Şu ebe de ne alık
    Oltamı attım,
    Balığı tuttum.
    Balık suya dalamaz,
    Ebe beni bulamaz.
    Bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi
    Bunu kim dedi,
    Diyen dedi on yedi,
    Yağlı böreği kim yedi?

    ELLERİM
    Ellerim tombik tombik,
    Kirlenince çok komik
    Kirli eller sevilmez
    Güzelliği görülmez
    Dişlerim bakım ister
    Hele saçlar, hele scalar
    Uzayınca tırnaklar
    Kirlenince kulaklar
    Bize pis derler, pis derler
    DEVE
    Eveleme develeme
    Evvel altı elma yedi
    Seren sekiz serçe dokuz
    Tarmanın topu kara
    A devenin çatı kara.
    PATLICAN
    Patlıcan var patlıcan,
    Patlasın senin kocan.
    Şisko şisko biberler,
    Arabaya bindiler.
    Elmalar yedi buçuk,
    Onu yedi, bir çocuk.
    Patlıcandan bıktım,
    Ben oyundan çıktım!
    KOMŞU
    Komşu komşu huu...
    Sırtındaki ne?
    Arpa
    Kaça sattın
    Kırka
    Eve ne aldın?
    Hırka
    Çocuğa ne aldın ?
    Halka
    BÖREK
    Bir, iki, üç, dört, beş, altı, yedi,
    Bunu sana kim dedi?
    Diyen dedi on yedi,
    Yağlı böreği kim yedi?
    SINIFLAR
    Mini mini birler,
    Çalışkandır ikiler,
    Mavi gözlü üçler,
    Dayak yiyen dörtler,
    Misafirdir beşler,
    Altılar, altınımı çaldılar,
    Yediler, yemeğimi yediler,
    Sekizler, semizdirler,
    Dokuzlar, doktor oldu,
    Onlar bizi okuttu.
    HANIM KIZI
    Çan çan çikolata,
    Hani bize limonata?
    Limonata bitti,
    Hanım kızı gitti.
    Nereye gitti?
    İstanbul'a gitti.
    İstanbul'da ne yapacak?
    Terlik pabuç alacak.
    Terliği pabucu ne yapacak?
    Düğünlerde,
    Şıngır mıngır oynayacak.
     
  4. Hazangülü

    Hazangülü Forum Onuru

    Katılım:
    7 Haziran 2006
    Mesajlar:
    9.965
    Beğenileri:
    60
    Ödül Puanları:
    4.480
    Selamün aleyküm
    Aleyküm selam
    Nereye gidiyon?
    Daha gidiyom
    Neye gidiyon
    Al şu takatukaları,takatukacıya götür.Takatukacı takatukaları takatukalamazsa,takatukaları taka tukalatmadan geri getir.
    Eller pekmezlenmiş de biz pekmezlenmemişiz.
    Bir berber bir berbere bre berber gel beraber bir berber dükkanı açalım demiş.
    Hakkı hakkının hakkını yemiş.Hakkı Hakkı'dan hakkını istemiş.Hakkı Hakkıya hakkını vermeyince Haklı da Hakkı'nın hakkından gelmiş.
    İndin dereye silindim silindim çıktım.
    Iramazan

    Irgatları ıramazan irgadamadan al da gel.
    Yağmur yağarsa raylar ıslanır,yağmur yağar saraylar ulanır.
    Karnım aç
    Karnına kapak aç
    Değirmene kaç
    Değirmenin kapısı kitli
    Heybaşı bitli
    Nacak sapına
    İki kes
    Bir sana
    Biri de bana
    Kızın adı Hediye
    Ekmek vermez kediye
    Kedi gider Kadıya
    Kadının kapısı kitli
    Hediyenin başı bitli
    El el epenek
    Elden düşen kepenek
    Kepeneğin yarısı
    Keloğlan'ın karısı
    Incık, mıncık
    Sen dur, sen çık
    Hasan Hasan
    Helvaya basan
    Kapıyı kıran
    Kızı kaçıran
    Değirmene girdi köpek
    Değirmenci vurdu kötek
    Geldi yedi köpek
    Hem kötek
    Hem yedi köpek
    Ali dayının keçileri
    Kıyır kıyır kişniyor
    Arpa saman istiyor
    Arpa saman yok
    Kilimcide çok
    Kilimci kilim dokur
    İçnde bülbül benim olsa
    İki kardeşim olsa
    Biri ay biri yıldız
    Biri oğlan biri kız
    Delmişler, dakmışlar
    Bunu böyle yapmışlar
    Delmiyelerdi, dakmıyalardı
    Bunu böyle yapmıyalardı
    Bir ikidir bir iki
    Beş altındır, beş, altı
    İnanmazsan say da bak
    On altı, on altı
    Selamün aleyküm
    Aleyküm selam
    Nereye gidiyon?
    Daha gidiyom
    Neye gidiyon
    Ebe ebe nerede
    Su doldurur derede
    Dere boyu çalılık
    Şu ebe de ne alık
    Ebe suya dalamaz
    Arasada bulamaz
    Ene nene bulamaz
    Ben sana küstüm
    Mini mini birler
    Çalışkan ikiler
    Tebmbel üçler
    Dayak yiyen dörtler
    Beşler makine gibi işler
    Altılar altını çaldılar
    Yediler yemeğimi yediler
    Sekizler seksek olup gittiler
    Dokuzlar toktor olup gittiler
    Onlar kırmızı donlar
    Armudu kestim
    Tavana astım
    Tap dedi düştü
    Ali baksa dum dum
    Sakalına kondum
    Beş para buldum
    Çarşıya gittim
    Eve geldim hanım yok
    Bebek ağlar beşik yok
    Çorba taşar kaşık yok
    Ali baba öldü tabut yok
    Ooo iğne miğne
    Ucu düğme
    Filifilince
    Kuş dilince
    Horoz öttü
    Tavuk tepti
    Bülbül kızı
    Selamına dua etti
     

Sayfayı Paylaş