Renk Seçimi
+ + + + + + + + + + + + + + X

Rubai-Rubai Nedir? Rubai örnekleri

Konusu 'Türkçe & Dilbilgisi & İmla Kuralları' forumundadır ve Suskun tarafından 25 Kasım 2009 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P Vip Üye

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.373
    Beğenileri:
    125
    Ödül Puanları:
    5.480
    Yer:
    Türkiye
    Rubai Nedir?
    İslamî edebiyatta bir nazım şekli olan rubai, dört mısra'dan ibarettir. Birinci, ikinci ve dördüncü mısra'ları kafiyelidir. Dört mısraı kafiyeli olan rubailer de vardır. Böyle rubailere "Musarra Rubai" denir. Rubailere "terane" ve "dü Beyt" adı da verilir. Rubâi'nin (kıt'a) dan ayrılması, vezin dolayısıyladır. Kıt'a, her vezinle yazıldığı halde, Rubai, kendine has olan bir vezinden başka bir vezinle yazılmaz.

    Rubâi'nin 24 vezni vardır. Bu vezinlerden 12'si "Mefûlü= - - ."cüz'ile başlar ki bunlara: "Ahreb vezinleri" derler. Diğer 12'si "MeFulün= - - -" cüz'ile başlar. Bunlara da "Ahrem vezinleri" denilir. "Ahreb vezinleri" daha ahenkli olduğu için şairler çoğu zaman bunları kullanırlar. Ahreb vezinlerin*den de en çok:

    (Mefûlü=Mefailün-mefâilün-Fâ)

    kalıbını tercih etmişlerdir.


    Rubai vezniyle güzel Rubailer yazan ve Hz.Mevlânâ'nın rubailerinden de rubai vezniyle rubailer tercüme eden merhum "Muhittin Raif Yengin"in "Eski Rubailerim" adlı eserine, Filozof Şair Rıza Tevfik Bölükbaşı'nm "Rubailer ve tarihçesi" başlığı altında yazdığı "Takriz"den buraya bir kaç cümle almayı faydalı gördüm: (Şark Şiirinin, gazel, kaside, kıt'a gibi muhtelif nazım şekilleri arasında "Rubai" benim zevkime göre pek zarif bir nazım şeklidir. Bu şekil bana, eski Yunanlıların "Epigrama" sim hatırlatmaktadır. İran Edebiyatını, diğer edebiyatlara takdim edişimin sebebi de, "Rubâi"nin doğduğu yerin İran Memleketi olduğundandır.

    Rubâi'nin ilk mısraı, tıpkı bir gazelin mat'laı "yani ilk beyti" gibi, iki mısra da birbiri ile aynı kafiyede olmak, üçüncü mısra'ı, çoğu zaman kafiyesiz, dördüncü mısra'ı da birinci beytin kafiyelerine uymalıdır.

    Bazen Rubâi'nin dört mısraı da aynı kafiye ile kafiyeli olur. Fakat hassas şairlerden bir çoklarının iddiasına göre, bir rubaide üçüncü mısraın kafiyesiz olması daha iyidir. Çünkü, bu takdirde ancak dördüncü mısra'da tekrar kafiyeye dönüş kulağa hoş gelir. Bu yüzdendir ki, bir rubainin dört mısraında da aralıksız aynı kafiyenin tekrar edilmesi, işitme zevkini, ahengini zedeler. İran'da doğmuş olduğu hiç şüphe götürmeyen "Rubâi"nin, ancak islamiyetiri intişar ve tee'ssüsünden sonra zuhura geldiği muhakkakdır. Çünkü İslamiyetten önce, çok eski zamanlarda "Zerdüşt" edebiyatında rubai şeklinde hiç bir manzume yoktur.
     
  2. Suskun

    Suskun V.I.P Vip Üye

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.373
    Beğenileri:
    125
    Ödül Puanları:
    5.480
    Yer:
    Türkiye
    Rubai Örnekleri

    Ey özünün sırlarına akıl ermeyen;
    Suçumuza, duamıza önem vermeyen;
    Günahtan sarhoştum, ama dilekten ayık;
    Umudumu rahmetine bağlamışım ben.



    Büyükse de isyanım, kötülüklerim,
    Yüce Tanrı'dan umut kesmiş değilim;
    Bugün sarhoş ve harap ölsem de yarın
    Rahmete kavuşur elbet kemiklerim.



    Tanrım bir geçim kapısı açıver bana;
    Kimseye minnetsiz yaşamak yeter bana;
    Şarap içir, öyle kendimden geçir ki beni
    Haberim olmasın gelen dertten başıma.



    Rahmetin var, günah işlemekten korkmam;
    Azığım senden, yolda çaresiz kalmam;
    Mahşerde lutfunla ak pak olursa yüzüm
    Defterim kara yazılmış olsun, aldırmam.



    Derde gama yatkın yüreğime acı;
    Bu tutsak cana, garip gönlüme acı;
    Bağışla meyhaneye giden ayağımı,
    Kızıl kadehi tutan elime acı.



    Akıl bu kadehi övdükçe över;
    Alnından sevgiyle öptükçe öper;
    Zaman Usta'ysa bu canım nesneyi
    Hem yapar hem kırıp bin parça eder.



    Ey zaman, bilmez misin ettiğin kötülükleri?
    Sana düşer azapların, tövbelerin beteri.
    Alçakları besler, yoksulları ezer durursun:
    Ya bunak bir ihtiyarsın, ya da eşeğin biri.
     
  3. Suskun

    Suskun V.I.P Vip Üye

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.373
    Beğenileri:
    125
    Ödül Puanları:
    5.480
    Yer:
    Türkiye

    Bu kadeh bir bedendir, cana gebe!
    Bir yasemindir, erguvana gebe!
    Hayır; yanlış; ne odur şarap ne bu:
    Bir sudur, bir su ki yangına gebe!


    Gökte bir öküz varmış, adı Pervin;
    Bir öküz de altındaymış yerin.
    Sen asıl iki öküz arasında
    Tepişmesine bak şu eşeklerin!


    Ne bilginler geldi, neler buldular!
    Mumlar gibi dünyaya ışık saldılar.
    Hangisi yarıp geçti bu karanlığı?
    Birer masal söyleyip uyuya kaldılar.


    Bir sır daha var, çözdüklerimizden başka!
    Bir ışık daha var, ışıklardan başka.
    Hiç bir yaptığınla yetinme, geç öteye:
    Bir şey daha var bütün yapıtlardan başka.


    Bir damla şarap ver Çin senin olsun;
    Bir yudumu bütün dinlerden üstün.
    Söyle, ne var dünyada şaraptan hoş?
    O acıya tatlılar feda olsun.


    Biz gerçekten bir kukla sahnesindeyiz:
    Kuklacı Felek usta, kuklalar da biz.
    Oyuna çıkıyoruz birer, ikişer ikişer;
    Bitti mi oyun, sandıktayız hepimiz.


    Dünya üç beş bilgisizin elinde;
    Onlarca her bilgi kendilerinde.
    Üzülme; eşek eşeği beğenir:
    Hayır var sana "kötü" demelerinde.


    Dedim: artık bilgiden yana eksiğim yok;
    Şu dünyanın sırına ermişim az çok.
    Derken aklım geldi başıma, bir de baktım:
    Ömrüm gelip geçmiş, hiç bir şey bildiğim yok.


    Cennette huriler varmış, kara gözlü;
    İçkinin de ordaymış en güzeli.
    Desene biz çoktan cennetlik olmuşuz:
    Bak, bir yanda şarap, bir yanda sevgili.


    Sen sofusun, hep dinden dem vurursun;
    Bana da sapık, dinsiz der durursun.
    Peki, ben ne görünüyorsam oyum:
    Ya sen? Ne görünüyorsan o musun?




    Varlık yokluk derdini aklından sil;
    Bırak öteleri de kendini bil.
    Doldur şarabı, geniş bir nefes al:
    Kaç nefes alacağın belli değil.


    Bir elde kadeh, bir elde Kuran;
    Bir helaldir işimiz, bir haram.
    Şu yarım yamalak dünyada
    Ne tam kafiriz, ne tam müslüman!


    Ey kör! Bu yer, bu gök, bu yıldızlar boştur boş!
    Bırak onu bunu da gönlünü tut hoş!
    Şu durmadan kurulup dağılan evrende
    Bir nefestir alacağın, o da boştur boş!


    Leyla isteyen kişi Mecnun olmalı;
    Kendinden de, dünyasından da geçmeli.
    Sevenlerin sofrasına çağrılınca
    Ben körüm, ben dilsizim demeli.


    Öldürmek de, yaşatmak da senin işin;
    Bu dünyayı gönlünce düzenleyen sensin.
    Ben kötüyüm diyelim, kimde kabahat?
    Beni böyle yaratan sen değil misin?


    Ben kadehten çekmem artık elimi;
    Tutmam senin kitabını, minberini.
    Sen kuru bir sofrasın, ben yaş bir sapık:
    Cehennemde sen mi iyi yanarsın, ben mi?


    Eşi dostu verdik birer birer toprağa;
    Kiminden bir taş bile kalmadı ortada.
    Sen, yorgun katır, hala bu kalleş çöldesin:
    Sırtında bunca yük, yürü bakalım hala.


    Gözüm, kör değilsen, bunca mezarı gör;
    Dünyayı saran yalan dolanları gör;
    Krallar, padişahlar çürüyüp gitmiş:
    Ela gözlerine kurt dolanları gör!


    Felek doğruyu eğriyi tartaydı,
    Her işine güzel demek kolaydı.
    Böyle özü doğruluk olaydı?
    Evrenin özü doğruluk olaydı?


    Duman değil mi dünya mutfağında payın?
    Öyleyse ha olmuşsun ha olmamışsın.
    Senin zorunsa sermayeden yememek:
    Bekle, bekle de başkası yesin yarın.


    Bayram geldi; işimiz iştir bu aralık;
    Horoz kanı gibi şarap bollaşır artık.
    Gel gelelim eşekler de boş gezer şimdi:
    Oruç gemi ağızlarından çıkar, yazık!


    Hep arar dururdum, dünyaya geleli,
    Alın yazısı, cenneti, cehennemi.
    Hocam kesti attı, sağlam bilgisiyle:
    Alın yazısı, cennet cehennem sende, dedi.

    Yarım somunun var mı? Bir ufak da evin?
    Kimselerin kulu kölesi değil misin?
    Kimsenin sırtından geçindiğin de yok ya?
    Keyfine bak: en hoş dünyası olan sensin.


    Bahar geldi; başka şey istemem kafamda;
    Hele akla hiç yer vermem bahar soframda;
    Şarap, seninleyim bu mevsim, koru beni:
    Söğüt ağacı, sen de ser gölgeni altıma.


    Tanrı, "cennette şarap içeceksin" der;
    Aynı tanrı nasıl şarabı haram eder?
    Hamza bir Arab'ın devesini öldürmüş:
    Şarabı yalnız ona haram etmiş peygamber.

    Nerde yüreği tertemiz uyanık insan?
    Nerde güzel düşünceler ardında koşan?
    Herkes kendi kafasının kulu kölesi:
    Hangi Tanrının kulu, nerde o kahraman?

    Kim için bu yerler gökler? Bizim için.
    Biz görüş cevheriyiz akıl gözünün
    Evren bir yüzük gibiyse çepeçevre
    İnsan, taşında bir nakış o yüzüğün.

     
  4. Suskun

    Suskun V.I.P Vip Üye

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.373
    Beğenileri:
    125
    Ödül Puanları:
    5.480
    Yer:
    Türkiye

    Bu kadeh bir bedendir, cana gebe!
    Bir yasemindir, erguvana gebe!
    Hayır; yanlış; ne odur şarap ne bu:
    Bir sudur, bir su ki yangına gebe!


    Gökte bir öküz varmış, adı Pervin;
    Bir öküz de altındaymış yerin.
    Sen asıl iki öküz arasında
    Tepişmesine bak şu eşeklerin!


    Ne bilginler geldi, neler buldular!
    Mumlar gibi dünyaya ışık saldılar.
    Hangisi yarıp geçti bu karanlığı?
    Birer masal söyleyip uyuya kaldılar.


    Bir sır daha var, çözdüklerimizden başka!
    Bir ışık daha var, ışıklardan başka.
    Hiç bir yaptığınla yetinme, geç öteye:
    Bir şey daha var bütün yapıtlardan başka.


    Bir damla şarap ver Çin senin olsun;
    Bir yudumu bütün dinlerden üstün.
    Söyle, ne var dünyada şaraptan hoş?
    O acıya tatlılar feda olsun.


    Biz gerçekten bir kukla sahnesindeyiz:
    Kuklacı Felek usta, kuklalar da biz.
    Oyuna çıkıyoruz birer, ikişer ikişer;
    Bitti mi oyun, sandıktayız hepimiz.


    Dünya üç beş bilgisizin elinde;
    Onlarca her bilgi kendilerinde.
    Üzülme; eşek eşeği beğenir:
    Hayır var sana "kötü" demelerinde.


    Dedim: artık bilgiden yana eksiğim yok;
    Şu dünyanın sırına ermişim az çok.
    Derken aklım geldi başıma, bir de baktım:
    Ömrüm gelip geçmiş, hiç bir şey bildiğim yok.


    Cennette huriler varmış, kara gözlü;
    İçkinin de ordaymış en güzeli.
    Desene biz çoktan cennetlik olmuşuz:
    Bak, bir yanda şarap, bir yanda sevgili.


    Sen sofusun, hep dinden dem vurursun;
    Bana da sapık, dinsiz der durursun.
    Peki, ben ne görünüyorsam oyum:
    Ya sen? Ne görünüyorsan o musun?




    Varlık yokluk derdini aklından sil;
    Bırak öteleri de kendini bil.
    Doldur şarabı, geniş bir nefes al:
    Kaç nefes alacağın belli değil.


    Bir elde kadeh, bir elde Kuran;
    Bir helaldir işimiz, bir haram.
    Şu yarım yamalak dünyada
    Ne tam kafiriz, ne tam müslüman!


    Ey kör! Bu yer, bu gök, bu yıldızlar boştur boş!
    Bırak onu bunu da gönlünü tut hoş!
    Şu durmadan kurulup dağılan evrende
    Bir nefestir alacağın, o da boştur boş!


    Leyla isteyen kişi Mecnun olmalı;
    Kendinden de, dünyasından da geçmeli.
    Sevenlerin sofrasına çağrılınca
    Ben körüm, ben dilsizim demeli.


    Öldürmek de, yaşatmak da senin işin;
    Bu dünyayı gönlünce düzenleyen sensin.
    Ben kötüyüm diyelim, kimde kabahat?
    Beni böyle yaratan sen değil misin?


    Ben kadehten çekmem artık elimi;
    Tutmam senin kitabını, minberini.
    Sen kuru bir sofrasın, ben yaş bir sapık:
    Cehennemde sen mi iyi yanarsın, ben mi?


    Eşi dostu verdik birer birer toprağa;
    Kiminden bir taş bile kalmadı ortada.
    Sen, yorgun katır, hala bu kalleş çöldesin:
    Sırtında bunca yük, yürü bakalım hala.


    Gözüm, kör değilsen, bunca mezarı gör;
    Dünyayı saran yalan dolanları gör;
    Krallar, padişahlar çürüyüp gitmiş:
    Ela gözlerine kurt dolanları gör!


    Felek doğruyu eğriyi tartaydı,
    Her işine güzel demek kolaydı.
    Böyle özü doğruluk olaydı?
    Evrenin özü doğruluk olaydı?


    Duman değil mi dünya mutfağında payın?
    Öyleyse ha olmuşsun ha olmamışsın.
    Senin zorunsa sermayeden yememek:
    Bekle, bekle de başkası yesin yarın.


    Bayram geldi; işimiz iştir bu aralık;
    Horoz kanı gibi şarap bollaşır artık.
    Gel gelelim eşekler de boş gezer şimdi:
    Oruç gemi ağızlarından çıkar, yazık!


    Hep arar dururdum, dünyaya geleli,
    Alın yazısı, cenneti, cehennemi.
    Hocam kesti attı, sağlam bilgisiyle:
    Alın yazısı, cennet cehennem sende, dedi.

    Yarım somunun var mı? Bir ufak da evin?
    Kimselerin kulu kölesi değil misin?
    Kimsenin sırtından geçindiğin de yok ya?
    Keyfine bak: en hoş dünyası olan sensin.


    Bahar geldi; başka şey istemem kafamda;
    Hele akla hiç yer vermem bahar soframda;
    Şarap, seninleyim bu mevsim, koru beni:
    Söğüt ağacı, sen de ser gölgeni altıma.


    Tanrı, "cennette şarap içeceksin" der;
    Aynı tanrı nasıl şarabı haram eder?
    Hamza bir Arab'ın devesini öldürmüş:
    Şarabı yalnız ona haram etmiş peygamber.

    Nerde yüreği tertemiz uyanık insan?
    Nerde güzel düşünceler ardında koşan?
    Herkes kendi kafasının kulu kölesi:
    Hangi Tanrının kulu, nerde o kahraman?

    Kim için bu yerler gökler? Bizim için.
    Biz görüş cevheriyiz akıl gözünün
    Evren bir yüzük gibiyse çepeçevre
    İnsan, taşında bir nakış o yüzüğün.

     
  5. Suskun

    Suskun V.I.P Vip Üye

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.373
    Beğenileri:
    125
    Ödül Puanları:
    5.480
    Yer:
    Türkiye
    Hayyam'sız rubailer olmaz

    Şarap sonsuz hayat kaynağıdir, iç;
    Gençlik sevincinin pınarıdır, iç;
    Gamı yakar eritir ateş gibi,
    Sağlık sularından şifalıdır, iç.
    ------------------------------

    Can bir şaraptır, insan onun destisi;
    Beden bir ney gibidir, kan o neyin sesi.
    Hayyam, bilir misin nedir bu ölümü varlık:
    Hayal fenerinde bir ışık pırıltısı.
    -----------------------------------------

    Dünyada akla değer veren yok madem,
    Aklı az olanın parası çok madem,
    Getir şu şarabı, alın aklımızı:
    Belki böyle beğenir bizi el alem!
    ----------------------------------------

    Ömür defterinden bir fal açtım gönlümce;
    Halden anlar bir dost gelip falı görünce;
    Ne mutlu sana, dedi; daha ne istersin:
    Ay gibi bir sevgili, yıl gibi bir gece.
    ----------------------------------------

    Bahar geldi; başka bir şey istemem kafamda;
    Hele akla hiç yer vermem bahar soframda;
    Şarap, seninleyim bu mevsim, koru beni:
    Söğüt ağacı, sen de ser gölgeni altıma.
    ------------------------------------------

    Gece, gül bahçesinde ararken seni,
    Gülden gelen kokun sarhoş etti beni;
    Seni anlatmaya başlayınca güle
    Baktım kuşlar da dinliyor hikayemi.
    ------------------------------------------

    Düşünce göklerinin baş konağı sevgidir sevgi;
    Gençlik destanının baş yaprağı sevgidir sevgi;
    Ey sevginin sırlarından habersiz yaşayanlar,
    Bilin ki tüm varlığın baş kaynağı sevgidir sevgi.
    ------------------------------------------------

    Bu uçsuz bucaksız dünya içinde, bil ki,
    Mutlu yaşamak iki türlü insana vergi;
    Biri iyinin kötünün aslını bilir,
    Öteki ne dünyayı bilir, ne kendini.
    -----------------------------------------

    Bu varlık denizi nerden gelmiş bilen yok;
    Öyle büyük bir inci ki bu büyük sır delen yok;
    Herkes aklına eseni söylemiş durmuş,
    İşin kaynağına giden yolu bulan yok.
    ----------------------------------------

    Seher yeli eser yırtar eteğini gülün
    Güle baktıkça çırpınır yüreği bülbülün
    Sen şarap içmene bak, çünkü nice gül yüzler
    Kopup dallarından toprak olmadalar her gün.
    ----------------------------------------------

    Gönlümün dilediği gül yüzüne bakmak;
    Elimin özlediği kadehi kavramak.
    Her zerrem nasibini almalı dünyadan
    Yarın güle kavuşturmadan beni toprak.
    --------------------------------------------

    Gönül dedi: Ben neyim ki, bir damla sadece;
    Ben nerde, görmediğim koca deniz nerde!
    Böyle diyen gönül denize kavuşunca
    Baktı kendinden başka şey yok görünürde.


    ÖMER HAYYAM
     

Sayfayı Paylaş