Ham petrol nedir ? Petrolün damıtılması-elde edilen ürünler

Konusu 'Fen ve Teknoloji' forumundadır ve Suskun tarafından 17 Mayıs 2010 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P Vip Üye

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.446
    Beğenileri:
    88
    Ödül Puanları:
    5.480
    Yer:
    Türkiye
    [Linkleri görebilmek için ÜYE olmalısınız!..]


    HAM PETROL NEDİR?

    Yerküre içerisinde organik materyalin başkalaşımı ile oluşmuş ve gözenekli kayaçlar içerisinde depolanmış sıvı haldeki hidrokarbonlara ham petrol adı verilir. Petrolün başındaki "ham" terimi bir hammadde olduğunu ve henüz işlenmediğini gösterir. Ham petrol, rafinerilerde bileşenlerine ayrıştırılarak (damıtılarak) günlük yaş!!ımızda kullandığımız pek çok ara madde ve akaryakıt ürünleri elde edilir.
    İngilizcede petrol yerine kullanılan petroleum terimi köken olarak Grekçe’den (Yunanca’dan) türemiş olup, taş anlamına gelen "petra" kelimesi ile yağ anlamına gelen "oleo" kelimelerinin birleşimidir ve taşyağı anlamına gelir. Eski Grekler’den daha önce, Mezopotamya dillerinde naptu kelimesi taşyağı anlamında kullanılmıştır. Daha sonra bu kelime nafta olarak evrimleşmiş ve bugün pek çok dilin kelime haznesine ham petrol veya petrolden elde edilen gazyağı ve benzin türü hidrokarbon sıvıları belirtmek üzere girmiştir.
    Petrol çok eski zamanlardan beri; ısıtma, bin şaat, izolasyon, tababette kullanılan bir yer altı sıvısı idi. Tarihte Babil Şehri’nin yakınlarında bitümlerin tuğla yapımında harç olarak kullanıldığını ve gene bu şehrin sokaklarının tabii asfalt ile döşenmiş olduğu tarihte görülmektedir. Bu maddelerin Bağdat ve Musul arasında Dicle Nehri kıyısında bulunan petrol sızıntılarından temin edildiği sanılmaktadır.15. Yüzyılda Ren Vadisi’nin Fransa tarafında bulunan petrollü kum taşlarının o devirlerdeki madencilik metotları ile işletildiği, buna benzer şekilde Polonya ve Rusya’da üretim yapıldığı, anlasılmaktadır.

    Petrol ve petrol gazlarının sızıntılar halinde yeryüzüne çıkması, yıldırım düşmesi gibi tabiat olayları ile kendiliğinden ateş alması ve asırlarca sönmeden devamlı yanması, bu ateşin kutsal sayılmasına sebep olmuştur. Bakü, Kerkük ve Güney İran’daki bol miktarda sızıntılar, bu bölgelerdeki insanların uzun süre bu ateşlere tapmalarına neden olmuştur.


    HAM PETROLÜN KİMYASAL ÖZELLİKLERİ

    Ham petrol bir karışımdır. Gaz, sıvı ve katı hidrokarbonların ve bunların izomerlerinin bir karışımıdır. Ham petrol bir karışım olduğu için belirli bir kaynama noktası ve donma noktası da yoktur. Fraksiyonlarının ancak son noktaları bulunmaktadır.

    Karbon 82,2 – 87,1 petrolün hidrokarbonları yanında, kükürt, oksijen ve azot gibi elemanlarda bulunmaktadır. Ayrıca ham petrolün içerisinde, bazı metallere de rastlanmaktadır. Ancak rastlanan metallerin oranları oldukça azdır.

    Ham ağırlıkça yüzdeleri aşağıdaki gibidir:

    Petrolde bulunan kimyasal elemanların
    Hidrojen 11,7 – 14,7
    Kükürt 0,1 – 5,5
    Azot 0,1 – 1,5
    Oksijen 0,1 – 4,5

    Karalarda ve denizlerde değişik derinliklerde çıkan ham petrolde bu oranların değişik olması doğaldır.

    PETROLÜN DAMITILMASI

    Bir rafineride ham petrole uygulanan ilk işlem ayrımsal ya da bölümsel damıtmadır. Bu işlemle, on kadar temel petrol kesiti elde edilir. Bu kesitlerden her biri genellikle karbon atomları sayısıyla yada içerdiği hidrokarbonların ve diğer bileşiklerin normal kaynama sıcaklıkları dizisiyle tanımlanan bir uçuculuk aralığında yer alır. Damıtmayla ham petrolü ayrımlama, üretim gereklerinin işlevlerine göre önemli değişiklikler gösterebilir


    HAM PETROLÜN AYRIŞTIRILMASI

    Ham petrol bir karışımdır. Gaz ve sıvı hidrokarbonlar ve bunların isomerlerinin bir karışımıdır. Karbon sayısı 1–16 arasında değişen karbon bileşiklerini içerir. Karbon sayısı küçük olan hidrokarbonların kaynama noktaları (boiling point) ve erime noktaları (melting point) çok düşüktür. Bundan dolayı ham petrol donmaz. En düşük sıcaklıklarda bile izolasyonsuz boru hatlarında transfer edilir, yüzer tavanlı tanklarda depolanır.



    Ham petrolde bütün petrol ürünleri gibi API ile değerlendirilir. API’ı düşük olan ham petrollerde karbon sayısı büyük, hidrokarbonlar ağırlıklıdır. Onun için işlenmesi zor olması yanında elde edilen ürünlerde daha ucuzdur.



    Ham petrolü işleyen petrol rafinerileri petrol çıkartılan kuyulara yakın yerlerde kurulur. Ham petrolü olmayan ülkelerde ise, rafinerilere ham petrol ya boru hatları ile ya da deniz kıyısına kurulan rafinerilere kapasitesi çok büyük deniz tankerleri ile getirilir.



    Deniz tankerleri ile getirilen ham petrol, sahilde yüzer tavanlı tanklara alınır. Yüzer tavanlı tanklar da, kolay buharlaşabilen ham petrol ürünleri depolanmaktadır. Ham petrol tankları çok büyük kapasitede tanklardır. Orta büyüklükte bir rafinerinin en az 20 gün ham petrolünün depolanması gerekmektedir.



    Deniz tankerleri ile getirilen ham petrol sahilde ham petrol tanklarına alınır. Sıcaklığı yaklaşık 14–16 derece civarındadır. Yüzer tavanlı tanklar ısıtılmaz ve boru donanımı izolasyonsuzdur.


    Sahil tanklarına alınan ham petrol, yaklaşık 72–96 saat boyunca sükûnete bırakılır. Bu süre, uluslararası bir süredir. Bu uluslar arası sürede petrolün içindeki deniz suyu, çamur vb. yabancı maddeler tankın dibine ikinci bir faz teşkil ederek ayrışır. Süre sonunda tankın dibindeki dreyn vanası ile su ve istenmeyen maddeler dreyn edilir. Bundan sonra tanktan sağlıklı bir ölçüm alınabilir.

    Tuz ayırıcılarda ham petrolün içerdiği tuz bileşikleri ayrıştırılmış olur.

    Ham petrol desaltere girmeden önce belirli miktarda su ile seyreltilir. Bu arada sürekli sıcaklık kontrol edilir. Ham petrol su ile seyreltilince içindeki tuzlar bu suda eriyecektir ve desalterda ayrışması mümkün olabilecektir.




    HAM PETROLDEN DAMITMA YOLUYLA ELDE EDİLEN BİLEŞENLER?


    Ham petrolün rafinerilerde arıtılması ve işlenmesi sonucunda, ortalama olarak %43 benzin, %18 fuel oil ve motorin, %11 LPG (sıvılaştırılmış petrol gazı, propan veya propan-bütan karışımı), %9 jet yakıtı, %5 asfalt ve %14 diğer ürünler elde edilmektedir.


    PETROLÜN DAMITILMASIYLA ELDE EDİLEN ÜRÜNLER

    Ham petrolü atmosfer basıncında damıtma: Atmosfer basıncından çok az yüksek bir basınçta yapıldığından bu adı alır ve arakat ürünleri veren bir damıtma kulesinde, ham petrolün birçok ana kesite ayrılmasını sağlar: gaz ve benzinler, kerosen, mazotlar, atmosfer artığı. Ham petrol kuleden çekilen ürünlerin ısıl enerjisini kullanan ısı değiştiricilerle ısıtıldıktan ve borulu bir fırında bölümsel olarak buharlaştırıldıktan sonra 340 ile 380C de kulenin alt bölümüne yarı buharlaşmış halde verilir. Aynı andaki tesisteki kirlenmeyi ve korozyonu sınırlandırmak için ham petrole tuz giderme işlemi uygulanır: üretim ya da taşımadan kaynaklanan mineral tuzlarını özümlemek için önce ham petrole su püskürtülür ardından yaklaşık 130C de tuz giderme balonunda elektrikle su ve ham petrolün karışması hızlandırılır ve karışım durutulur. Gazlardan ve benzinden oluşan en uçucu kesit, damıtma kulesinin tepesinde toplanır; kerosen ve mazotlar kulenin yan bölümünden alınır, sonra her biri daha küçük başka bir kuleye gönderilerek uçucu madde ayarları ayarlanır. Atmosfer basıncında damıtma artığı ana kulenin tabanından alınır. Gazları ve benzinleri ayırma işleminde genellikle çift ürünlü damıtma kulesi kullanılır. Gazlar önce kararlaştırıcı ya da bütan giderici kulede benzinlerden ayrılır.; sonra bir etan giderici bir propan gidericide, bölümsel damıtmayla propan ve bütan yanıcı gaz halinde ayrı ayrı özütlenir. Nihayet benzinleri bölümsel damıtma kulesinde ayırarak hafif ve ağır benzinler elde edilir. Atmosfer artığını boşlukta damıtma Arakat ürünleri veren bir damıtma kulesinde gerçekleştirilir; Bu kulenin çalışma ilkesi tepe bölümünde basınç 10 ile 70 milibar arasında değişen bir boşluk oluşturmak ve böylece atmosfer artığı bileşenleri, ısıl parçalanmaya yol açmayacak düşük bir sıcaklıkta damıtmaktır. Artıklar, borulu bir fırında bölümsel olarak buharlaştırıldıktan sonra kulenin alt bölümüne 370-410C sıcaklıkta yollanır. Boşluğu, kulenin tepesinde yoğunlaşmış gazları emen buhar enjektörleri sağlar. Böylece, ilk arakat ürünü olarak bir mazot, alt arakat ürünlerinden iki ya da daha çok damıtma ürünü ve kulenin dibinde ise boşlukta damıtma ürünü elde edilir. Bu üç tesis genellikle tak milibar üretim birimi içinde toplanır ve sığa göz önüne alındığında ayırt edici özelliğini, aygıtların fırınların, özellikle de kulelerin dev boyutları oluşturur.

Sayfayı Paylaş

Konu Etiketleri...

  1. ham petrol nedir

    ,
  2. ham petrolün damıtılması

    ,
  3. petrolün damıtılmasıyla elde edilen ürünler

    ,
  4. PETROLÜN AYRIŞTIRILMASI SONUCU ELDE EDİLEN ÜRÜNLER,
  5. petrolün damıtılması hangi ürünler elde edilir,
  6. ham petrol nasıl elde edilir,
  7. ham petrolün ayrıştırılması ile ilgili görseller,
  8. petrolün damıtılması kısaca,
  9. ham petrolün ayrıştırılması sonucu elde edilen ürünler,
  10. ham petrol nasıl damıtılır