Renk Seçimi
+ + + + + + + + + + + + + + X

Genleşmenin Yararları -Genleşmenin Zararları

Konusu 'Fen ve Teknoloji' forumundadır ve Suskun tarafından 29 Kasım 2010 başlatılmıştır.

  1. Suskun

    Suskun V.I.P Vip Üye

    Katılım:
    16 Mart 2009
    Mesajlar:
    23.363
    Beğenileri:
    127
    Ödül Puanları:
    5.480
    Yer:
    Türkiye



    Genleşme

    Maddelere verilen ısı, sıcaklığı artırırken maddelerin boyutlarında da değişime neden olur. Isının etkisiyle maddelerin boyutlarındaki bu değişime genleşme diyoruz. Maddeler ısıtılınca ne kadar genleşirse ısıtılmadan önceki sıcaklığına döndüğünde o kadar büzülür. Son sıcaklık ile ilk sıcaklık arasındaki fark, fazla olduğu zaman genleşme de fazla olur. Farklı maddelerin sıcaklıkları aynı oranda artırılsa bile genleşme oranları farklı olabilir. Yani genleşme miktarı maddenin cinsine bağlıdır.
    Genleşme özelliği maddenin boyutlarına göre farklılık gösterir. Madde tel şeklinde ise boyca uzar veya kısalır.Madde saç veya levha şeklinde ise yüzeyce genleşir.Madde üç boyutlu ise hacimce genleşir.Yaz mevsiminde ısınan elektrik telleri sarkar.Tren rayları ve köprüler ısınarak genleşir ve boyları kısalır. Soba ilk defa yakılırken boruları, kalorifer yanarken de bağlantı yerleri çıtırdar…
    Maddelerin katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hâlde bulunduğunu biliyorsunuz.

    Genleşmenin Yararları
    Gazlar ve katılar gibi sıvılar da genleşir. Sıvıların genleşme özelliğinden yararlanılarak termometreler yapılmıştır.Kaynayan sütün taşması buna örnektir.
    Günlük yaşamımızda kullandığımız maddelerin çoğu, sıcaklıkları arttığı zaman genleşir. Aynı maddeler, sıcaklıkları azaldığı zurnan büzülür. Bu değişiklikleri çoğunlukla fark edemeyiz. Çünkü genleşme ve büzülme miktarları gözle görülmeyecek kadar küçük ve yavaştır.

    * Termometrenin sıvısı sıcaklık arttıkça yükselir. Kavanoz kapakları ısıtılınca daha kolay açılır. Gözlük çerçevelerine camlar, çerçeve ısıtıldıktan sonra takılır.

    Gözle görülmese de binalar durmadan yenleşip büzülür. Bunun sebebi, metal ve beton gibi maddelerin sıcaklığa bağlı olarak genleşmesi ya da büzülmesidir. Her malzeme, belli sıcaklık değişimi sonucu farklı bir oranda genleşir veya büzülür. genleşmesinden yararlanarak, insan taşıyabilen balonlar yapmışlardır. Acaba bu balonlar nasıl uçar?
    Evlerimizde kullandığımız çamaşır ve bulaşık makineleri, buzdolabı, fırın gibi aletlerde sıcaklık ayarını termostat yapar. Bu termostatlar farklı malzemelerin farklı oranlarda genleşmesi ilkesi üzerine yapılmıştır.




    Genleşmenin Zararları

    Maddelerin genleşme özelliği göz önünde bulundurulmaz ise günlük yaşantımıza bazı zararlı etkileri olabilir. Sıcak suyun konulduğu cam bardak kırılabilir. Bunun nedeni camın sudan aldığı ısı etkisiyle çok hızlı bir şekilde genleşmesidir. Bu gibi durumlarda kaplar yavaş yavaş ısıtılmalı veya soğutulmalıdır. Ayrıca ısıya dayanıklı (genleşme oranı çok küçük olan), kaliteli cam ve porselenden yapılmış kaplar da kullanılabilir.
    Sıcak yaz günlerinde, genleşen metal çerçevelerdeki gözlük camları düşüp kırılabilir. Mutfak tüpleri, konserve kutuları ve sprey tüplerinin genleşmenin olumsuz etkilerinden korunması için aşırı derecede ısınmamasına dikkat edilmelidir.
     

Sayfayı Paylaş